بیابانکی: طنز برایم جدی نیست/ شعر با «نقد۴» به تلویزیون می آید

سعید بیابانکی

صبح هنر | سعید بیابانکی در گفتگویی از شعر گفت، فضای مجازی و برنامه ـ«نقد ‎۴» که با اجرای خودش از شبکه چهار پخش خواهد شد.

۵ مهر، تولد سعید بیابانکی شاعر و طنز پرداز بود، به همین مناسبت سایت شهرستان ادب گفتگویی با او انجام داده که بخش های منتخب آن در صبح هنر منتشر می شود.

این شاعر، طنزپرداز و مجری در ۴ مهر ۱۳۴۷ در خمینی‌شهر اصفهان متولد شد و تحصیلات او در رشتۀ مهندسی کامپیوتر از دانشگاه اصفهان است.

بیابانکی که این روزها در تهران زندگی می‌کند، تا به امروز مجموعه‌شعرهای رد پایی بر برف (حوزه‌هنری)، نیمی از خورشید (همسایه)، نه ترنجی، نه اناری (نقش مانا)، نامه‌های کوفی (حوزه هنری)، سنگچین (علم و سوره‌مهر)، چقدر پنجره (شهرسان ادب)، مجموعه‌نثرِ لبخندهای مستند (سوره‌مهر)، مجموعه‌طنز هی شعر تر انگیز (سپیده باوران)، سکتۀ ملیح (شهرستان ادب) و مجموعه یلدا (سوره‌مهر) به چاپ رسیده است.

طنز برایم جدی نیست

طبیعتاً شعر جدی. طنز بیشتر برای من تفنن است و جدی نیست؛ منتها مخاطبین من موضوع طنز را جدی می‌گیرند! من شعر را در دهۀ ۶۰ که کشور درگیر جنگ بود، شروع کردم و در همان سال‌ها اولین شعرهای جدی من که شعر به حساب می‌آمدند، منتشر شد؛ شعرهایی در فضای دفاع مقدس و برای شهدا. بعدها دوره‌ای شعر عاشقانه نوشتم و بعد از آن وارد فضای طنز شدم که در چندسال اخیر جزء آخرین بخش شعرهای من است. اما شعر طنز برای خود من جدی نیست. هرچند برای من، بیشتر حرف و مضمون اهمیت دارد تا قالب و شکل. بعضی مضامین قالب و شکل دیگری می طلبند و به نظر من این حرف و مضمون است که شکل و نوع شعر را مشخص و انتخاب می کند.

برای چیدن گل انتخاب لازم نیست
در دوره‌های قبل، مثلاً ۷۰۰ سال پیش تنها چند شاعر اثرگذار داشته‌ایم که آثارشان باقی مانده و ما هنوز آن‌ها را مطالعه می‌کنیم. اما اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم، در چند دهۀ اخیر، به لحاظ کمی و کیفی شاعران خوب زیادی داریم که انتخاب بین آن‌ها دشوار است. به این دلیل که قالب‌های شعری، نحله‌های شعری و تفکرات شعری خیلی متنوع و متکثر شده‌اند. ما دوره‌هایی در شعر داشته‌ایم که به‌فرض یک قالب غزل یا قصیده مطرح بوده؛ اما اگر امروز بخواهیم بهترین شاعر را انتخاب کنیم، باید ببینیم انتخاب از شاعران چه قالبی؟ غزل، رباعی، دوبیتی، نیمایی، سپید یا مذهبی؟ همین شعر مذهبی قالب‌های مختلفی دارد. همۀ این‌ها نشان می‌دهد ما آن‌قدری شاعر خوب داریم که یکی از دیگری بهتر است و به‌قول قیصر: «در این چمن که ز گل‌های برگزیده پُر است/ برای چیدن گل انتخاب لازم نیست».

شهرستان ادب

مؤسسۀ شهرستان ادب، مؤسسۀ نوپایی‌ست که چندسال بیشتر از تولدش نمی‌گذرد؛ اما در همین مدت کوتاه، کارهای بزرگی انجام داده. همین که شاعرانی از نقاط دوردست کشور و روستاها که مستعد هستند اما دسترسی به جایی ندارند و کسی تحویلشان نمی‌گیرد را پیدا می‌کند، و به آن‌ها اعتمادبنفس می‌دهد، خوب است. همین اعتمادبنفس دادن به شاعر از همه‌چیز برای شاعر و هنرمند نوجوان و نوپا مهم‌تر است.

شهرستان ادب با شناسایی این شخصیت‌ها باعث بروز استعدادهای آن‌ها می‌شود که کار بزرگی‌ست. ضمن این‌که در چند سال اخیر اگر بخواهیم ۵۰ کتاب خوب معرفی کنیم، یک چهارم از این تعداد را شهرستان ادب منتشر کرده که آمار بسیار خوبی‌ست و بابت آن به این مؤسسه تبریک می‌گویم.

نظرات فضای مجازی،  قابل احترام هست، اما قابل اعتنا نه
ارزش‌گذاری‌ها در جهان مجازی و واقعیت با هم متفاوت است. در جهان مجازی شعر می‌نویسید و ده هزار نفر آن را می‌پسندند، اما همان شعر را در جهان حقیقی تنها پنج نفر می‌پسندند. به‌عبارتی ارزش‌ها با هم جابجا شده. جهان مجازی، جهان فریبنده‌ای‌ست که واکنش‌های لحظه‌ای را جواب می‌دهد در حالی‌که شعر واکنش لحظه‌ای نیست؛ شعر باید در دراز مدت و پایایی دچار واکنش شود. واکنش‌های لحظه‌ای برای فوتبال و موسیقی پاپ و … است. اما جنس شعر این‌طور نیست و شعر، هنر آرامی‌ست که باید در دراز مدت مُهر تأیید بگیرد. جهان مجازی، خیلی از شاعران را دچار تقلید کورکورانه کرده، تقلیدی که هیچ ارزشی نداره. نظر کسانی که در فضای مجازی حرف‌هایی ارائه می‌کنند قابل احترام هست، اما قابل اعتنا نیست. اما متأسفانه خیلی‌ها به این نظرات اعتنا می‌کنند.

برنامه زنده نقد شعر از شبکه چهار
با تغییر مدیریت شبکه چهار قرار شد که هر شب به یک هنر به صورت جدی و چالشی پرداخته ‌شود که یک‌شنبه‌شب‌ها برای شعر در نظر گرفته‌ شد و من به عنوان مجری انتخاب شدم. با توجه به این‌که این برنامه زنده است، می تواند مرجعی باشد که چالش ایجاد کند و بحث‌های ادبی و اخبار نشست‌های خبری در شوراها و اتفاقات پیرامون شعر به مردم انتقال داده‌ شود. به عبارتی، این برنامه موجب خواهد شد که شعر در رسانۀ ملی هویت مستقلی پیدا کند.

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

93 − = 91