«محمد رسول‌الله»، فیلمی در تراز جهانی

tn_bg1

صبح هنر  | محمدمهدی خالقی، مستندساز و منتقد سینما یادداشتی درباره فیلم «محمد رسول‌الله» مجیدی منتشر کرد:

١-ما به‌عنوان تماشاگر، منتقد، صاحب‌نظر، هنرمند و… می‌توانیم یک فیلم را از دو زاویه بررسی کنیم: چشم سر و چشم دل.

٢-پیش از دیدن «محمد رسول‌الله…» تصمیم گرفتم فیلم را با چشم دل ببینم. با این نگاه اشکالات جزئی فنی که در همه فیلم‌های بزرگ سینما وجود دارد (با کلیدواژه گاف های فیلم‌های بزرگ تاریخ سینما جست‌وجو کنید) مسئله اصلی نمی‌شود و می‌توانیم چشم از آن‌ها بپوشانیم. پیش از دیدن فیلم سؤالی ذهنم را مشغول کرده بود. مجیدی با چه جرئتی اسم فیلم را این‌گونه گذاشته است؟ مصطفی عقاد بزرگ، فیلم تاریخی‌حماسی‌اش، را «الرساله» نام نهاد. فکر می‌کردم آیا فیلم مجیدی در شأن این نام هست یا نه. بازهم شاید اگر با چشم سر و سخت‌گیرانه و موشکافانه در مسائل فنی، فیلم را دیده بودم در جواب سؤال به شک می‌افتادم اما ازنظر برقراری حس دوطرفه تماشاگر با فیلم، جواب سؤال مثبت بود. محمد کودک و نوجوان فیلم مجیدی، رایحه پیامبر را با خود دارد و در وصل کردن پلی به ١۴٠٠ سال پیش موفق است.

٣-ساختن فیلم‌های تاریخی به‌جز طراحی صحنه و لباس و فضاسازی، با چالشی بزرگ‌تر مواجه است. اینکه به فیلمی تاریخی نگاهی صرفِ تاریخی داشته باشیم یا نگاهی تحلیلی تاریخی. فیلم محمد ازاین‌نظر بسیار موفق است. پیوست داستان با جریان شعب ابی‌طالب، ارائه مفاهیمی چون ایثار، مقاومت، پیشرفت و فتح نرم جزو مفاهیم مبتلابه جامعه امروزی ماست و اینکه فیلمی تاریخی می‌تواند در کنار ارائه قصه‌ای تاریخی فرزند زمان خویش باشد و برای نیازهای روز ما هم جواب داشته باشد، مغتنم است.

۴-امام علی(ع) می‌فرمایند: جهان هرکس به‌اندازه وسعت فکر اوست. «محمد رسول ا…» یک فیلم در تراز جهانی است و تنها فیلم ایرانی تا امروز در این سطح. بدون شک ساختن چنین فیلمی علاوه بر افق جهانی و همت بلند، به کار سخت شبانه‌روزی چندساله احتیاج دارد. در این سطح و قبل‌ازاین تنها اثر تصویری نظام جمهوری اسلامی که توانسته مرزهای جغرافیایی را به‌مثابه آثار جهانی هالیوود درنوردد، یوسف پیامبر است. برای این جهانی‌شدن که به قول شهید آوینی «همان دهکده‌ای است که ماه هم بر کازینوهای لاس‌وگاس می‌تابد و هم بر حسینیه دوکوهه» لوازم و ابزاری لازم است و عوامل شناخته‌شده سینمای هالیوود جزو این لوازم هستند. شاید کیفیت و سطح کار این عوامل در وهله دوم اهمیت پس‌ازاین نگاه جهانی قرار گیرد. اگر این چینش فنی به دیده شدن بیشتر فیلم و فروش بالاتر و استقبال مخاطب از فیلمی بانام پیامبر اسلام کمک کند، به هزینه‌اش می‌ارزد.

۵-درباره هزینه فیلم نظرات مختلفی وجود دارد. بزرگنمایی هزینه ٣٠میلیون دلاری و تبدیل ناحقش به ١٠٠میلیارد تومان و نتیجه‌گیری هزینه چند برابری برای این فیلم جواب ساده‌ای دارد. اول اینکه اعتلای نام پیامبر برحق آخرالزمان و دیده شدنش با زاویه نگاه شیعه، درحالی‌که هجمه‌هایی را که بیشترینِ آن در این ده سال متوجه وجود مبارک پیامبر اسلام بوده، نباید با پول و دلار سنجید. هر هزینه مشروعی در راه این هدف کم و مجاز است. از طرفی این ٣٠میلیون دلار در مقیاس هالیوود هزینه فیلمی عادی خارج استودیویی است. در فهرست پرهزینه‌های تاریخ سینما، ٣ گانه هابیت ۶٢٣ میلیون دلاری و دزدان دریای کارائیب ٣٨٠ میلیون دلاری قرار دارد.

۶-هوشمندی دیگر مجیدی در ساخت فیلم استفاده از هنرپیشه‌های ایرانی است. اینکه لایه بیرونی فیلم ایرانی باشد مسئله بسیار مهمی است. حتی مصطفی عقاد هم با دو نسخه‌ای ساختن فیلم الرساله قدمی در این راه برداشته بود اما نتوانسته بود از سیطره هنرپیشه‌های هالیوودی گذر کند.

باید فیلم محمد را یکی دیگر از کودکانه‌های مجیدی دانست. بعد از بدوک، پدر، بچه‌های آسمان، به رنگ خدا و آواز گنجشک‌ها این فیلم هم شخصیت اولش را کودک انتخاب کرده است. نشانه‌های دیگری مثل ماهی‌ها نیز از علاقه‌مندی‌های وی است.

محمدمهدی خالقی

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

− 2 = 6