نینوای عاشقی؛ معرفی آثار برجسته موسیقی عاشورایی

صبح هنر | محرم و عاشورا ظرفیتی برای اهالی هنر ایجاد کرده که با زبان هنر به ساحت خاندان اهل بیت (علیه سلام) و خصوصاً امام حسین (علیه سلام) عرض عشق و ارادت داشته باشند، در ادامه معرفی آثار هنری مرتبط با عاشورا که با معرفی فیلم‎های عاشورایی آغاز شد، در این مطلب به معرفی آلبوم‎های موسیقی شاخصی می پردازیم که با موضوع عاشورا تهیه و اجرا شده اند.

معرفی آلبوم های موسیقی عاشورایی

veda

آلبوم وداع با صدای حسام ‌الدین سراج

آلبوم «وداع» به دلیل مدت زمان مطلوب جهت تولید، تبدیل به اثر برجسته‌ای در میان آثار موسیقایی عاشورا شد و همچنان پس از سال‌ها قابلیت ارزنده‌ای در رجوع مخاطبان نینوایی را داراست. در این آلبوم از شعرهای عمان سامانی استفاده شده که از مطرح ‌ترین شاعران عاشورایی است. حسام‌الدین سراج که پیش از این آلبوم، اثر دیگری با نام «نینوا» را در سال ۱۳۵۹ منتشر کرده بود، در «وداع» با توجه به نوایی آراسته با شعر و تنظیمی حرفه‌ای، مرثیه‌ساز مظلومیت سالار شهیدان کربلاست. در این میان همراهی دکلمه‌‌های اصغر فردی با آواز و تصنیف‌‌های حسام‌الدین سراج و تنظیم سیدمحمد میرزمانی، مجموعه‌ای قابل توجه را شکل داده است. نکته قابل تامل دیگر در این آلبوم، سوز نهفته در عناصر شکل‌دهنده آن بوده که در لحن دکلمه، صدای موسیقی و تنظیم آلبوم با سازهایی چون نی و عود به وقوع پیوسته است.

atash

«عطش و آتش» با صدای حاج‌صادق آهنگران

حاج‌صادق آهنگران را می‌توان مطرح‌ترین نوحه‌خوانی دانست که صدای شورآفرین و جان‌سوزش از سال‌های جبهه و جنگ تا حرمت‌سرای عاشورا در گوش جان‌های عاشق باقی است و آلبوم «عطش و آتش» تنها نمونه‌ای برای معرفی آثار برتر این نوحه‌خوان بسیجی به شمار می‌رود. «عطش و آتش» با موسیقی سیدمحمد میرزمانی و با استفاده از سازهای کوبه‌ای، فضای خاص و متفاوتی را در میان آثار عاشورایی پدید آورد و در ۶ قطعه و به تهیه‌کنندگی حوزه هنری مسیری ارزنده در فضای ارادتمندی به واقعه کربلا را در آرشیو توجه مردم به ثبت رساند.

gharibane

آلبوم «غریبانه» با صدای غلامعلی کویتی‌پور

غلامعلی کویتی‌‌پور یکی از مشهور‌ترین نوحه‌خوانانی است که آثارش حتی به فرمی متفاوت از موسیقی عاشورایی راهی به فضای پاپ یافت و با عنوان «غریبانه» همچنان در ایام محرم شنیده می‌شود. اکثر قطعات آلبوم «غریبانه» که با آهنگسازی مجید رضازاده همراه است، از تنظیمی ارکسترال برخوردار بوده و حتی موسیقی الکترونیک نیز در آن به کار رفته شده است. از طرفی انعکاس گسترده این آلبوم، کویتی‌پور را بر آن داشت تا آلبوم «غریبانه ۲» را با موضوع دفاع مقدس منتشر کند. سبک خاص نوحه‌سرایی کویتی‌پور و حزن نشسته در صدای او ترکیبی خاص و متفاوت را میان آثار عاشورایی پدید آورده و وام‌گیری از تم موسیقی جنوبی، فرمی منحصر به فرد را رقم زده است.

 

آلبوم های موسیقی عاشورایی جلد آلبوم مولای عشق علیرضا عصار

آلبوم«مولای عشق» با صدای علیرضا عصار

عصار در اسفندماه ۱۳۸۲ آلبومی با نام «مولای عشق» را در ۹ قطعه به بازار فرستاد که تمام اشعار این مجموعه از سروده‌های مهدی شریفی بوده و فواد حجازی، دوست موسیقیدان عصار نیز وظیفه آهنگسازی را بر عهده داشت. سمفونی عاشورایی «مولای عشق»، فضای صوتی و انگاره‌ای تصویری از صحرای عاشورا و ارادت یاران حقیقت‌جو و پلیدی دژخیمان شمر مسلک را به زبان موسیقی منعکس می‌کند.  در بررسی آلبوم «مولای عشق» می‌توان جنبه‌های مختلف ساختاری، مضمونی و فرم ارائه شده در آن را مورد تحلیل قرار داد و به لحاظ کشش بافت حرکتی و همسانی با فضاهای ارکسترال نگاهی به قطعات ارائه شده آن داشت. آلبوم «مولای عشق» در فضایی سمفونیک و در راستای موسیقی کلاسیک و به شکلی روایی سعی دارد اتفاقات و نبردها و حضور یاران اباعبدالله الحسین(ع) را در صحرای کربلا منعکس کند.

آلبوم های موسیقی عاشورایی آلبوم گلچین محمد اصفهانی هنر انقلاب صبح هنر

آلبوم «گلچین» با صدای محمد اصفهانی

در کارنامه کاری محمد اصفهانی، آثار مذهبی متعددی به چشم می‌خورد و در اولین آلبوم این خواننده، ۹ قطعه با نام «گلچین» توسط شرکت سروش به بازار عرضه شد که در وصف امام حسین(ع)  بود و به انعکاس عزاداری مردم می‌پرداخت؛ قطعاتی چون «سقای تشنگان» و «نوگل نینوا» با اشعاری از احمد عزیزی، سپیده کاشانی و قیصر امین‌پور و آهنگسازی و تنظیم فریدون شهبازیان، علی بکان، محمد میرزمانی، منوچهر بیگلری و شهریار فریوسفی که بارها در این سال‌ها از شبکه‌های تلویزیون پخش شده است.

آلبوم های موسیقی عاشورایی سمفونی خسوف

 سمفونی «خسوف» به آهنگسازی محمد سعید شریفیان

آلبوم موسیقی «خسوف» به آهنگسازی دکتر محمدسعید شریفیان که توسط ارکستر سمفونیک تهران و با همکاری نوازندگان و خوانندگانی از ارکستر کرایوای رومانی به اجرا درآمد، به شکلی هنرمندانه روایتگر نوای عاشورا و ابعاد ایثار در منظری صوتی است. برای ضبط این اثر از ارکستر فیلارمونیک و گروه کر اولتینای رومانی استفاده شده و سعی بر آن بوده تا در ۸ بخش و با الهام گرفتن از اشعار معنوی و نگاهی پژوهشی، ترکیبی از موسیقی کلاسیک غربی و ایرانی حاصل شود و از این حیث می‌توان این آلبوم را ارزنده‌ترین اثر عاشورایی دانست. قطعاتی با نام‌‌های: مقدمه، حرکت کاروان به سوی مکه، طواف کعبه، حرکت کاروان به سوی کربلا، تاسوعا، شب عاشورا، روز عاشورا و عصر عاشورا با تکخوانی اسحاق انور که از سویی وابسته به موسیقی سنتی و ردیف دستگاهی ایران است و از منظری به موسیقی کلاسیک غربی نزدیکی می‌یابد.

آلبوم های موسیقی عاشورایی اپرای عاشورا

«اپرای عاشورا» بهروز عرب پور

«اپرای عاشورا» شاید تنها اپرایی باشد که با اشاره‌ی مستقیم به مساله‌ی عاشورا بر صحنه رفته است. این اپرا را بهروز غریب‌پور نویسنده‌گی و کارگردانی کرده است.

اجرای استودیویی اپرای عاشورا، در قالب یک لوح فشرده و با خواننده‌گی محمد معتمدی، مهدی امامی، محمد‌رضا صادقی، علی خدایی، مصطفی محمودی، فرشاد فولادوند، عامر شادمان، مهدی جاور، بهار موحد، کیوان فرزین و حسین مومن ثانی ضبط و در سال ۱۳۸۷ به‌وسیله‌ی «بنیاد رودکی» منتشر شده است.اجرای هوش‌مندانه و قدرت‌‌مند محمد معتمدی در نقش حر، مهدی امامی در نقش عباس و محمدرضا صادقی در نقش شمر، از نکات برجسته‌ی این آلبوم است.  اپرای عاشورا در ده پرده، نخستین تجربه‌ی ساخت اپرا، به سبک ایرانی‌ست که «بهزاد عبدی» آن را آهنگ‌سازی کرده است.

آلبوم های موسیقی عاشورایی آلبوم خروش بحر

آلبوم «خروش بحر» علیرضا افتخاری

فردین کریم خاوری (آهنگساز) : « بخوان به یاد گل سرخ – آنچه که در یوم محرم ۶۱ ه.ق گذشت حماسه ای بی نظیر از تاریخ بشر بود که سرشار از پیام های فرهنگی ، اعتقادی ، سیاسی و اجتماعی است. در این اثر سعی داشتم قسمتی هرچند کوچک از بعد حماسی و معنوی آن را با زبان نغمه و نوا بیان کنم. آنچه در بیان ابعاد فوق در نظر داشتم ، چنین است که می شنوید. و صد البته در این میان نباید توانایی بلاغت و صدای گرم خواننده ی توانمند جناب آقای علیرضا افتخاری را از یاد ببریم. دی ۱۳۸۶»

نوایاب: همانطور که از متن بالا دریافتید ، این آلبوم با صدای علیرضا افتخاری و فردین کریم خاوری ، آلبومی مذهبی محسوب می شود در رسای واقع عاشورا . اشعار این آلبوم موسیقی از سعدی ، محتشم کاشانی و مهجور اصفهانی می باشد. آلبوم دارای ۷ قطعه موسیقی است که ۲ قطعه آلبوم بی کلام است. موسیقی این آلبوم در دستگاه های شور ، چهارگاه و افشاری و دشتی اجرا شده است. »

آلبوم های موسیقی عاشورایی آلبوم ذوالجناح

آلبوم «ذوالجناح» ساخته عماد توحیدی

عماد توحیدی یکی از آهنگسازان خوش‌قریحه موسیقی ایرانی است که بیشتر متمرکز به موسیقی کوبه‌ای به تنظیم آثارش می‌پردازد و در فضایی خلاقانه به دنبال بهره‌مندی از سازهای مهجور مناطق مختلف ایران است. آلبوم عاشورایی «ذوالجناح» تلاشی است جهت فضاسازی، طراحی ترکیبی صدا و تصویرسازی قیام کربلا که در برخی قطعات از تم‌‌های غیرایرانی و عربی نیز استفاده می‌شود. همخوانی و استفاده از صدای محیط و نوحه‌خوانی‌های مردمی به «ذوالجناح» ساختار متمایزی بخشیده که به طور قطع مخاطب می‌تواند این احساس را در گوش‌سپاری چندباره به اثر دریافت کند.

آلبوم های موسیقی عاشورایی آلبوم اهل ماتم

 آلبوم‌های «اهل ماتم ۱ و ۲» ساخته محسن شریفیان

موسیقی بوشهر از قدیمی‌ترین، متفاوت‌ترین و خاص‌ترین موسیقی نواحی کشور است که با استفاده از تنوع سازها، ریتم‌ها و همگونی نواها مورد توجه قرار می‌گیرد. به همین دلیل آغاز پیشنهاد این بخش برای آثار موسیقایی عاشورایی را به آلبومی خوشفکرانه و خلاقانه با نام «اهل ماتم» اختصاص دادیم که در ۲ آلبوم مجزا سعی دارد بخش‌هایی از تاریخ موسیقی بوشهر را در تلفیق با نواهایی عاشورایی به گوش دوستداران برساند. در این آلبوم نقش سنج و دمام که از مشهورترین آیین‌های منطقه است، به‌عنوان مقدمه و پیش‌درآمدی بر شور آیین عزاداری حسینی برجسته است.

آلبوم های موسیقی عاشورایی آلبوم غزل عاشورا

آلبوم «غزل عاشورا» با صدای محمد حشمتی

صدای محمد حشمتی را مخاطبان با قطعه «اذان می‌گویند» در تلویزیون می‌شناسند و آلبوم‌های «خونه خورشید» و «شب نمناک» ادامه‌ای بر حضور حرفه‌ای و البته بی‌حاشیه این هنرمند جوان بوده است اما آلبوم عاشورایی «غزل عاشورا» در ۸ قطعه با استفاده از اشعار شاعران مطرح به بازسازی نغمه‌های عاشورایی پرداخته که سال گذشته توسط شرکت پنج برگ هنر به بازار ارائه شد.

آلبوم های موسیقی عاشورایی آلبوم آواز ستیز

آلبوم «آواز سبز» ساخته احمدرضا نوری

در آلبوم «آواز سبز» که از سوی احمدرضا نوری پژوهش و گردآوری شده، قطعات «کعبه جانان» از مجلس امام حسین (ع)، «نازنین مهتاب»، «بزم آشوب» و «نغمه عشاق» از مجلس حضرت عباس (ع)، «چشم تر» از مجلس علی اکبر (ع)، «ساقی نامه» از مجلس حر و «ای مونس جان» از مجلس حضرت مسلم، به ارادتمندان موسیقی مذهبی پیشکش می‌شود. اثری تحقیقاتی در مضمون عاشورا و یاران گرانقدر اباعبدالله الحسین(ع) که در راستای موسیقی اصیل ایرانی و با حضور اساتید شبیه‌‌خوانی ارائه شده است و می‌تواند پیشنهادی گرانقدر برای گوش‌سپاری و روح‌نوازی مخاطبان به شمار‌ آید.

آلبوم های موسیقی عاشورایی آلبوم ماه نی

آلبوم «ماه نی» با صدای امیرحسین مدرس

«ماه نی» نخستین آلبوم مستقل امیرحسین مدرس است، که در آن بازسازی و باز‌خوانی دوازده نوحه قدیمی را، به منظور ایجاد ارتباط بیشتر با نسل امروز، همراه آلات صوتی نو و موسیقی الکترونیک کرده است. در آلبوم ماه نی، از اطلاعات نوحه‌خوان‌های قدیمی تهران بهره گرفته شده و حمیدرضا صدری با حفظ ملودی‌های اصلی نوحه‌ها، بر روی آن‌ها آهنگ گذاشته است. این آلبوم را مرکز موسیقی سازمان تبلیغات اسلامی، در سال ۱۳۸۵ تولید و روانه‌ی بازار کرده است.

آلبوم های موسیقی عاشورایی آلبوم خورشید

آلبوم «خورشید» با صدای امیرحسین مدرس

آلبوم «خورشید» یکی دیگر از آثاری‌ست که با الهام از نوحه‌های قدیمی، بازسازی و باز خوانی شده است. امیرحسین مدرس خواننده‌‌‌ این آلبوم است و می‌توان آن ‌را ادامه و مکمل آلبوم دیگر او «ماه نی» به‌شمار آورد.

علی‌رضا محمدی تهیه کننده‌ی آلبوم خورشید، هدف اصلی تولید این آلبوم را احیای بیان صحیح نغمه‌های اصیل عاشورایی دانسته، که در طول سالیان گذشته و بنابه دلایل مختلف به فراموشی سپرده شده است. علی‌رضا صالحی نژاد برای ساخت آهنگ این آلبوم، ساختار کلاسیک موسیقی را حفظ کرده و به سمت موسیقی پاپ نرفته است؛ صالحی نژاد در آهنگ‌سازی خود، بیشتر وجه حماسی واقعه‌ی عاشورا را مد نظر قرار داده است. آوازها نیز در دستگاه‌های شور، ماهور، دشتی، بیات ترک و افشاری خوانده شده است. هم‌چنین در آلبوم خورشید از اشعار محمدسعید میرزایی، شاعر جوان آیینی کشور استفاده شده و امین تارخ سه قطعه شعر، با فضای عاشورا و محرم را در آن دکلمه کرده است. این آلبوم در موسسه‌ی فرهنگی هنری خورشید هشتم تولید شده است.

آلبوم های موسیقی عاشورایی آلوم غزال حرم

«غزال حرم» با صدای عین‎الله رضایی

آلبوم عاشورایی «غزال حرم» با صدای عین‌الله رضایی نیز از دیگر آثاری‌ست که توسط مرکز موسیقی حوزه‌ی به علاقه‌مندان عرضه شده است. اشعار  این آلبوم را عارف قزوینی، حسین حاجی بابا «مشکین» و امیر مسعود رضایی سروده‌اند.  در آلبوم غزال حرم قطعات «خرابه»، «دیر راهب»، «در دریای نجف»، «غزال حرم»، «ساقی بی ساغر» و «لب تشنه‌گان» شنیده می شود.

هم‌چنین سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران، آلبوم‌هایی را در این زمینه تولید و عرضه کرده است. «ردیف نی» و «قصه عشق مجنون»، اثر استاد کسایی، «سمفونی تهران» و «کیمیا» به آهنگ‌سازی سیدمحمدرضا میرزمانی و خواننده‌گی ابراهیم یوسفی نژاد و مجموعه‌ی پژوهشی و صوتی نغمه‌های عاشورایی طهران قدیم با نام «پرده عشاق» به همت سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران تولید و روانه‌ی بازار شده است.

وجه غالب آلبوم‎های فوق بیان مصائب عاشورا و همدردی با اهل بیت (علیه سلام) بوده و کمتزر به عبرت‎ها و درس ‎های عاشورا پرداخته شده است.

به لیست بالا می توان صدها تک آهنگ و آلبوم غیر رسمی که همگی نشان از ازادت اهالی موسیقی به ساحت سیدالشهدا (ع) را دارند می توان اضافه کرد،که قطعاً پرداختن به همه‎ی آنها ممکن نیست.

مطلب مرتبط:

معرفی فیلم‎های عاشورایی

 

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

52 − = 46