مقابله با «آمریکاستایی»، مأموریت ویژه عمار ۹۴

جشنواره فیلم عمار

صبح هنر | در فهرست موضوعات فراخوان جدید جشنواره عمار، دو عنوان ویژه مرتبط با مسائل روز کشور به چشم می‌خورد که اولین آن، «ایران و امریکا» است.

چند هفته پس از برگزاری جلسات مشورتی، فراخوان ششمین دوره جشنواره عمار منتشر شد و همان‌طور که انتظار می‌رفت موضوعات و بخش‌های جدیدی در آن دیده می شود. شاید بتوان گفت یکی از دلایل اصلی تداوم پیشرفت جشنواره فیلم عمار و گرفتار نشدن آن به روزمرگی، همین توجه به مسائل روز است که در ادوار جشنواره نمایان است. از این منظر می توان ادعا کرد متن فراخوان جشنواره عمار می تواند منبع مهمی برای تحلیل فراز و فرودهای هنر انقلاب در گذر زمان باشد، چرا که ماحصل هم اندیشی و نظردهی جمع کثیری از هنرمندان و فعالان جبهه فکری، فرهنگی، هنری و رسانه ای انقلاب اسلامی است و مسائل روز نیز به شدت در آن بازتاب پیدا می کنند.

رجا نیوز نوشت  نواخته شدن شیپور ششمین جشنواره عمار، بهانه ای شد تا قدری در متن فراخوان جشنواره عمار دقیق شویم و سعی کنیم موضوعات و نکات جدید فراخوان را موشکافی کنیم.

موضوع ویژه: ایران و آمریکا

در فهرست موضوعات فراخوان جدید جشنواره عمار، دو عنوان ویژه مرتبط با مسائل روز کشور به چشم می‌خورد که اولین آن، «ایران و امریکا» است.

کودتای ۲۸ مرداد، قانون کاپیتولاسیون، واقعه ۱۶ آذر و کشتار دانشجویان، حمله امریکا در طبس، تسخیر لانه جاسوسی، تحمیل تحریم‌ها بر ایران، حمایت از گروه‌های تروریستی، حمایت از صدام، حمله به هواپیمای مسافربری، تحمیل فتنه ۸۸ و… از جمله زیرموضوعات این بخش از فراخوان است.

این عناوین، نشان می‌دهد از دیدگاه جشنواره عمار، در فعالیت‌های رسانه‌ای هنری با موضوع آمریکا بیشتر به رویکرد روایتی و توصیفی نیاز داریم تا رویکرد تحلیلی؛ ما نیاز به بازخوانی تاریخ داریم تا تحلیل رفتارهای کنونی آمریکا؛ و مقابله با جنگ تبلیغاتیِ رسانه های سفارتی برای تطهیر و تقدیس آمریکا، بهتر از همه در بستر مرور تجربیات تاریخی می‌گذرد و اگر ما بتوانیم گذشته آمریکا در ایران را به خوبی به مخاطب نشان بدهیم هیچ نگرانی‌ای برای اینکه مبادا پروژه آمریکاستایی در جامعه مؤثر بیفتد نخواهیم داشت.

از طرفی، بررسی آثار هنری جبهه فرهنگی انقلاب در این سه دهه، نشان می دهد به رغم اینکه آمریکا دشمن درجه یک ملت ایران است و با وجود اینکه سینمای آمریکای در تولید آثار هنری ضد ایرانی هیچ فرصتی را از دست نداده ولی به همان نسبت ما در تولید آثار هنری و سینمایی ضد آمریکایی فقیریم و هنوز نتوانستیم آمریکا را در قالب هنر معرفی کنیم.

دست به دامان خودجوش‌ها برای معرفی شهدای هفتم تیر

تیرماه امسال، رهبر انقلاب در دیداری که به مناسبت سالگرد شهدای هفتم تیر با خانواده این شهدا داشتند، از واقعه و شهدای هفتم تیر، به عنوان سوژه و ظرفیتی بزرگ یاد کردند که هنوز برای استفاده از آن کار چندانی صورت نگرفته است. ایشان چاره پیش روی ما برای معرفی شهدای هفتم تیر را رو آوردن و دست دراز کردن به سمت «جناح فرهنگیِ مؤمن، انقلابی، مردمی و خودجوش» دانستند و تأکید کردند باید با زبان تصویر و با استفاده از ابزارهای جدید، چهره نگاری هنرمندانه‌ای از این شخصیت‌های بسیار برجسته انجام دهد.

بدیهی بود که پس از این تأکید رهبری، جشنواره عمار که مأموریت اصلی خود را به کار گیری ظرفیت های خودجوش تعریف کرده است عکس‌العمل نشان دهد و خود را در خدمت این فرمان قرار دهد.

کشف حجاب از «کشف حجاب»

سال گذشته طرحی برای گردآوری و تفحص خاطرات مردمی از واقعه کشف حجاب رضاخانی و حادثه مسجد گوهرشاد در کشور کلید خورد. بیش از ۱۲ هزار دقیقه مصاحبه در ۳۰ استان و ۱۹۰ شهر، نشان داد برعکس تصور رایج، گستره قانون کشف حجاب حتی به روستاهای دورافتاده کشور هم رسیده بود و تعداد معتنابهی شهید و جانباز و مفقود الأثر، در طی هفت سال مقاومت در برابر این قانون بر جای مانده است.

به تعبیر وحید جلیلی، «اگر در هر شهری از شهرهای متمدن جهان این‌چنین کشتار و فاجعه‌ای اتفاق افتاده بود و در یک روز چنین جنایتی می‌شد، آن‌هم بر سر یک مسئله فرهنگی، مسلماً بعد از ٨٠ سال به‌اندازه یک موزه، اثر هنری درباره این اتفاق وجود داشت.»

هشتادمین سالگرد ابلاغ قانون کشف حجاب و تلاشی که این سالها برای تطهیر پهلوی می‌شود، این ۱۲ هزار دقیقه مصاحبه و آن تاریخِ ناگفته اما گسترده کشف حجاب، بهانه خوبی است تا بخش جدیدی با عنوان «هفت سال دفاع مقدس در مقابل کشف حجاب رضاخانی» در فراخوان ششمین جشنواره عمار باز شود تا شاید به خروج این واقعه تاریخی مهم از سانسور و حرکت هنر و سینمای ایران از گذشته مصنوعی‌اش به آینده ای «طبیعی» کمکی بشود.

تحریف حقایق؛ از اسلام آمریکایی تا امام آمریکایی!

بررسی ادبیات امام خمینی (ره) در یکی دو سال آخر عمر شریفشان، شاید از همه بیانات قبلی ایشان مهم تر باشد، چرا که ماحصل قریب به یک قرن تجربه مبارزه و بازگوکننده آخرین دغدغه های بزرگترین رهبر جهان اسلام در قرن های اخیر  است. وقتی «اسلام آمریکایی» و خطر تحریف اسلام، از پرتکرارترین واژه های سال پایانی ادبیات چنین کسی است یعنی خطر تحریفِ بهترین حقیقت ها را باید جدی گرفت. حالا از آن روزها، سالها گذشته است و نایب آن امام، از خطر تحریف امام گفته است. تاریخ دارد تکرار می شود اما امتی که در همه سال های پس از انقلاب و امام، اجازه نداد اسلام، آمریکایی شود حالا می خواهد همت کند و رو در روی کسانی که می خواهند از امام (ره)، یک امام موردپسند آمریکا بسازند بایستد. اضافه شدن عنوان «تحریف امام و خط امام» در فراخوان جشنواره عمار را غیر از این نمی شود تحلیل کرد.

جریانات تحجر و نفاق، سوژه جدید جنگ نرم

یکی دیگر از آخرین انذارهای امام خمینی (ره)، توجه به خطر تحجر و واپس گرایی بود، تا جایی که ایشان خطاب به روحانیت هشدار داد که مبادا تصور کنند جریانات تحجر، از بین رفته اند: «خطر تحجرگرایان و مقدس‌نمایان احمق در حوزه‌های علمیه کم نیست. طلاب عزیز لحظه‌ای از فکر این مارهای خوش خط و خال کوتاهی نکنند، این‌ها مروج اسلام آمریکایی‌اند و دشمن رسول اللّه… طلاب جوان باید بدانند که پرونده تفکر این گروه همچنان باز است و شیوه مقدس‌مآبی و دین‌فروشی عوض شده است. شکست خوردگان دیروز، سیاست‌بازان امروز شده‌اند…»

بنظر می رسد ایجاد یک سرفصل برای بررسی «جریانات تحجر» در فراخوان جشنواره عمار، بی ارتباط با موضوع تحریف امام نباشد، چرا که امروز کسانی داعیه مبارزه با تحجر دارند که تعریفشان از «تحجر» با تعریف امام خمینی (ره) از این مفهوم از زمین تا آسمان تفاوت می کند.

امام راحل (ره) جریاناتی را که «اسلام را محدود در مسائل عبادی و فردی می‌دانند، به مبارزه اعتقاد ندارند، دین را از سیاست جدا می دانند، اسلامشان آمریکایی (با مولفه هایی مثل اسلام سرمایه داری، اسلام قاعدان راحت طلب، اسلام مرفهین بی درد، اسلام زراندوزان، اسلام مقدّس نماهای بی شعور حوزوی و دانشگاهی، اسلام رفاه و تجمل، سازش و فرومایگی، اسلام التقاط و…) است و به حکومت در دوران غیبت اعتقاد ندارند» خطرناک ترین جریانات معرفی می کردند و حالا بعد از دو دهه، دقیقا همینها پرچمدار مبارزه با تحجر شده اند!

این هم در ذات جشنواره عمار است که وقتی چنین فتنه ای (اگر چه در فضاهای علمی ای چون حوزه و دانشگاه) رخ می دهد وارد گود شود.

«چالش‌های رسانه‌ای تبلیغاتی داخلی علیه اسلام، انقلاب و نظام» و «جنبش نرم‌افزاری در حوزه و دانشگاه، تحول در علوم انسانی و تلاش‌های غرب‌زدگان در حوزه‌های آکادمیک و فرهنگی» هم، محورهای دیگری است که در موضوع «جنگ نرم» ششمین دوره جشنواره، درنظر گرفته شده است.

اقتصاد مقاومتی؛ الگوهای درونی

حالا که مذاکرات هسته ای به توافق اولیه رسیده است حتی مخالفان پیشین نظریه اقتصاد درون زا نیز یکی یکی اذعان می کنند که رابطه با کدخدا برای حل مشکلات اقتصادی کافی نیست و اقتصاد وقتی شکوفا می شود که از درون بجوشد و به سرمایه های درونی اتکا داشته باشد.

با نگاهی گذرا به محورهای فراخوان عمار در موضوع «اقتصاد مقاومتی» می‌توان دریافت که جشنواره بر نشان دادن ظرفیت‌های درونی اقتصاد کشور در قاب دوربین تمرکز ویژه ای دارد و می خواهد الگوهای بومی مانند قرض الحسنه، تعاون، وقف، انفاق، زکات و خمس را بیش از گذشته به رسانه بیاورد.

هم‌چنین در این موضوع، «نقد سیستم‌های اقتصادی غربی» هم که در دوره گذشته با چندین اثر در جشنواره دیده می شد به عنوان یکی از محورهای جدید این بخش در نظرگرفته شده است.

گسترش قالبی در عمار؛ دورخیز برای «گرافیک» و «بازی‌های رایانه ای»

احتمالا با اطمینان می توان مهمترین تغییر فراخوان جشنواره عمار در دوره ششم را اضافه شدن بخش «بازی های رایانه ای» و «گرافیک» دانست. نکته اشتراک امروزِ گرافیک و بازی‌های رایانه‌ای جبهه فرهنگی با دیروزِ سینمای انقلاب در این است که تولیدکنندگانی دارد که در گمنامی و بایکوت رسانه ای مشغول کار هستند، وجود دارند اما چشم رسانه ها آنها را نمی بیند. از این رو، ورود جشنواره عمار به این حوزه، فرصت بسیار مغتنمی است که علاوه بر دیده شدن ظرفیت‌های پنهان جناح مومن انقلابی، جریان عظیم گرافیک وجریان نوپای بازی سازی در کشور را به سمت و سوی این جناح سوق دهد.

این یعنی عمار دیگر صرفاً یک جشنواره فیلم نیست، بلکه «جشنواره فیلم، گرافیک و بازی های رایانه ای عمار» است. سال گذشته، و در جریان جشنواره پنجم، وقتی مهلت ثبت نام آثار پایان یافته بود آمار و ارقام دبیرخانه جشنواره در خصوص رشد چشمگیر آثار داستانی و پویانمایی یک پیام مهم داشت: اینکه جشنواره عمار در بخش فیلم در همه قالبها به مرحله تثبیت رسیده و راه پیشرفت خود را باز کرده است. حالا جشنواره عمار می تواند با خیال راحت از بخش فیلم، به توسعه قالبی فکر کند و شاخه های دیگر هنر انقلاب را زیر بال و پر خود بگیرد؛ اتفاقی که حتماً با همت گرافیست ها و برنامه نویسان و نویسندگان جبهه فرهنگی انقلاب رقم می خورد و هنرمندان روشنفکرنما چه بخواهند و چه نخواهند مجبور به کنارآمدن با آن هستند و احتمالا با گسترش بیشتر بخش های جشنواره عمار، در آینده نزدیک باید منتظر «المپیک هنر انقلاب» باشند.

خط بعدی، آگهی های بازرگانی

در جلسه مشورتی بخش داخلی ششمین دوره جشنواره عمار، دغدغه ای در خصوص ضعف در «تبلیغ و معرفی محصولات و موسسات جبهه فرهنگی انقلاب» طرح شد و جای خالی «الگوی سالم و ایرانی-اسلامی آگهی‌های بازرگانی» سخن به میان آمد. و چه نکته مهمی! مراکز، مؤسسات و تولیدکنندگان جبهه فرهنگی انقلاب علی‌رغم محصولات خوبی که ارائه می‌کنند در تبلیغ و معرفی خودشان و محصولاتشان توان مالی کافی ندارند و این ضعف اغلب موجب دیده نشدن محصولات جبهه فرهنگی انقلاب می‌شود. ورود جشنواره عمار به این حوزه، علاوه بر نتایج خوبی که می تواند در معرفی محصولات فرهنگی انقلاب و اقبال مردم به آن‌ها، در پی داشته باشد، نویدگر رسیدن به الگوی آگهی بازرگانی سالم است.

قالب «آگهی‌های بازرگانی» در فراخوان عمار، تیزر، آنونس و آگهی تبلیغاتی فیلم های جشنواره عمار، تولیدات و مجموعه‌های تولیدی کالاهای فرهنگ عمومی و آگهی‌های بازرگانی سالم برای محصولات تجاری را در بر می گیرد.

«فن‌آوری هسته‌ای» و «کشف حجاب» را مردم روایت می کنند

دو دوره است که بخش مسابقه‌ای به نام «فیلم ما» به جشنواره عمار اضافه شده است، قسمتی که البته با موارد مشابه در جشنواره های دیگر فرق می کند و هدف آن ایجاد زمینه ای برای رقابت فیلم های آماتور نبوده است. مهمترین تمایز بخش فیلم ما در جشنواره عمار این است که شرکت کنندگان صرفاً مجازند از سوژه های اطراف خود فیلم بسازند، یعنی سوژه هایی که دیگران یا فرصت پیدا نمی کنند سراغشان بروند یا اراده ای برای این کار ندارند.

دو بخش جدید فیلم مای جشنواره عمار در دوره ششم با همین منطق قابل تفسیر هستند. «گوهرشاد» و «کشف حجاب» به این خاطر موضوع فیلم ما می شود که هر روز برای گرفتن خاطره از آدمهایی که الان حداقل ۸۰ سال دارند دیرتر می شود و اگر توده مردم برای ثبت تاریخ شفاهی این سوژه ها ورود نکنند تنها یادگاران این واقعه یکی یکی از دنیا می روند و جهان برای همیشه از خاطراتشان محروم می شود.

ماجرای موضوع «فن آوری هسته ای» و سوژه های مردمی مذاکرات هسته ای البته قدری فرق می کند و از جهت دیگری مهم هستند. شاید به خاطر تجربه مشترکی که همه ما داشتیم؛ در فضای مجازی، رسانه ها یا شبکه های اجتماعی یک روایت از موضع مردم درباره توقعات از تیم مذاکره کننده وجود داشت و در فضای حقیقی، صف نانوایی ها، تاکسی ها و اتوبوس های خط واحد یک واقعیت متفاوت با آن روایت. بنابراین وجود موضوع هسته ای در بخش فیلم ما بیانگر این است که جشنواره عمار سعی می کند روایتی کمتر گفته از مردم در خصوص فن آوری هسته ای را به رسانه بکشاند.

جمع بندی

با کنار هم گذاشتن موضوعات، بخش ها و عناوین جدید فراخوان جشنواره، می توان گفت روح اصلی و تمرکز ویژه عمار، همچنان توجه به ظرفیت‌ها و قابلیت‌های داخلی و البته مقابله با تهدیدات درونی است. روشنفکرانی که در گذشته با ادعایی خود خوانده، جمهوری اسلامی را متهم می کردند که مشکلات و کاستی ها را به کارشکنی های دشمن پاس می دهد و دیروز با چرخشی ۱۸۰ حیات مردم را به اشاره و نگاه کدخدا بند کردند، امروز دوباره یادشان افتاده که امریکا آنقدرها هم قوی نیست و قوت و ضعف درونی آنقدرها ضعیف نیست، اما جبهه فرهنگی انقلاب مدتهاست که فریاد می زند ـ و با فراخوان جدید جشنواره عمار یک بار دیگر تصریح کرد ـ که پیروزی و شکست ما در درجه اول در گروه اعمال و رفتار خود ماست و دشمنان بیرونی وقتی خطرناک می شوند که نمایندگانی خودباخته در درون کشور ما داشته باشند.

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

− 1 = 1