چمران «چ»، صراحتا چمران بنده است/ غصه ام هست که در مورد جنگ کم کار شده

ظاهرا همه چیز مقرر شده بود تا سکوت 2 ساله ابراهیم حاتمی کیا در نشست خبری فیلم «چ» سرانجام بشکند. حاتمی کیا با بازیگران و عوامل فنی فیلم «چ» مقابل دوربین های پرتعداد و خبرنگاران کنجکاو رسانه ها حاضر شده اند و قرار است پاسخگوی سوالات مختلف خبرنگاران باشند.

طبق پیش بینی ها، فریبرز عرب نیا غایب بزرگ امروز جشنواره است. عرب نیا سال پیش در جریان ساخت فیلم «چ» به دلایلی نامعلوم در آخرین سکانس فیلمبرداری فیلم حاضر نشد و گروه حاتمی کیا را ترک کرد. یکی از سوالات مهم امروز احتمالا شایعه اختلاف حاتمی کیا با عرب نیا خواهد بود.

بابک حمیدیان،سعید راد, مهدی سلطانی، مریلا زارعی، پژمان لشگری پور، فردین خلعتبری ، حسین جعفریان فیلمبردار فیلم، عباس گلوندی مدیر فنی فیلم،و…. حاضرین در این نشست هستند و محمود گبرلو قرار  است اجرای مراسم را برعهده داشته باشد که به علت ازدحام جمعیت با تاخیر در سالن حاضر شد.

حاتمی کیا:«چ» 3 برابر یک فیلم سینمایی، عمر و وقت و انرژی گرفت

حاتمی کیا در ابتدای این جلسه توضیحات کوتاهی در مورد فیلم ارائه داد : در سال 80 این ایده مطرح شد و مسیرش را طی کرد. ده دوازده سال است که این کار در ذهن ما بود. اما به شکل فعال در همین زمان سه ساله اجرایی شد. به نسبت کارهای دیگری که کرده ام این فیلم برای من 3 برابر یک فیلم سینمایی عمر و وقت و انرژی گرفت.5 و نیم ماه فیلمبرداری و 6 ماه مونثاز و 16 ماه جلوه های ویژه برای فیلم انجام شد و در  حدود 70 دقیقه فیلم جلوه های ویژه لحاظ شده است.

حاتمی کیا ادامه دارد:این کار سختی برای من حساب می شد . من همیشه از ساخت فیلم شخصیت هایی  که می شناسم دوری می کردم. از طرف دیگر این فیلم یک اتفاق واقعی بود و همین هم کار را سخت تر می کرد. چون ممکن بود که نظرات مختلف و متعارضی در مورد فیلم مطرح شود . اما در هر صورت فیلم «چ» فیلم شهید چمران شهید فلاحی و شهید اصغر وصالی و به نمایندگی از کل مردم مردستان است.

حاتمی کیا گفت: در عین حال آماده شنیدن  همه نظرات در مورد فیلم هستم آن قدری که من تحقیق مفصل کرده ام این واقعه به این شکل بوده است. حتما آدم های دیگری هم وسط بوده اند، اما من اینها را دیدم. خیلی ها در هلی کوپترهای آخر فیلم بوده اند که دیده نشده اند.

حسین جعفریان فیلمبردار، فیلم«چ» نفر اولی بود که بعد از مقدمه حاتمی‌کیا سخن گفت. او خاطرنشان کرد: وقتی آقای قائم مقامی به من زنگ زد که برای حضور در این نشست رسانه‌ای حضور پیدا کنم. گفتم که تا کنون در چنین جلساتی حاضر نشده ام چرا که این جلسات بیشتر برای گفتگو با کارگردان و شنیدن حرف‌های او و بازیگران است. من پیش از این در این جلسات حضور نداشتم به این دلیل که جنس کار ما نیاز به بحث‌های تخصصی دارد.

او ادامه داد: همین‌جا پیشنهاد می‌دهم به مسئولان برگزار کننده جشنواره که از سال دیگر جلسات تخصصی برای عوامل فیلم هم برگزار شود و در آن نشست ها عوامل چند فیلم بیایند و در کنار یکدیگر به سوالات خبرنگاران نشریات تخصصی‌تر پاسخ دهند. جنس سخنان ما در حوصله جمع نمی‌گنجد و کار ما گفتگوهای تخصصی‌تر می‌خواهد. اینجا محلی است که در آن نباید وقت کارگردان تضییع شود و من هم نمی‌توانم در این فرصت کوتاه درباره تخصص خودم سخن بگویم.

عباس شوندی، طراح صحنه فیلم از دیگر عواملی بود که گفت: خوشحالم که توانستم در خدمت این گروه باشم. بخش اعظمی از طراحی این کار در دهکده مقاومت در شرق تهران آماده سازی شد. حدود 80 الی 90 درصد فیلم از جمله خیابان اصلی، خانه پاسداران، قبرستان، سوله هلی‌کوپتر، میدان شهر و …  در آنجا ساخته شد. بخش هایی هم با کمک دوستان فعال در عرصه جلوه های ویژه جلو برده شد.

عذرخواهی سعید راد از سخنرانی شب افتتاحیه اش/ دچار احساسات شخصی شدم

سعید راد، باریگر نقش تیمسار فلاحی در این نشست با بیان اینکه با کلمه تشکر نمی توانم از حاتمی کیا تشکر کنم، گفت: علت آن این است که این مسئله یک عقبه دارد و توضیح آن از حوصله جلسه خارج است. اعتبار این دوستان که از سیاه مشق شروع کردند، امروز اعتباری شده برای سینمای ما در سطح جهان. از آقای حاتمی‌کیا می‌خواهم که در جلسه مطبوعاتی «چ» به من اجازه دهد که درباره یک موضوع کوتاه گفتگو کنم.

او با اشاره به سخنان خود در مراسم افتتاحیه فیلم فجر ادامه داد: ما بازیگران آدم‌هایی هستیم با روانیات مختلف. با جنس و مفهوم نگاه یک بازیگر، بازیگران زیادی در ایران خلق شدند، شادروان شکیبایی، پرستویی، کیانیان و فریبرز عرب نیاو.. ما همه با روانیات خودمان زندگی می‌کنیم. با تفکر خودمان زندگی می‌کنیم. این شاخصه بازیگری است و باعث می‌شود شاید منطق از ما قدری دور شود. اگر سخنان من مزاحم دست اندرکاران فیلم فجر شد و با سخنان خودم برای آن‌ها حاشیه به وجود آوردم از آن‌ها عذرخواهی می‌کنم.

راد ادامه داد: نظام ما در دنیا اثبات شده است. دنیا مقابل ایران اسلامی زانو زده است. اگر حرفی زدم و دچار احساسات شخصی شدم. از منتقدان می‌خواهم که با من طرف شوند. من تقاضا می‌کنم با دست اندرکاران فجر مواجهه نکنند. نظام ما امروز تثبیت شده است. من شرمنده دست اندرکاران فیلم فجر شدم به خاطر حرف‌هایی که از سر احساس بیان کردم. ای کاش آن جا حداقل منطق داشتم و بر این اساس سخن می‌گفتم.

بازیگر نقش تیمسار فلاحی ادامه داد: حاتمی کیا زمانی که مرا دعوت کرد به شدت دچار شعف شدم. یک فیلم از کیمیایی هم به من پیشنهاد شده بود. اما بعد از یک سری صحبت‌ها در این فیلم حضور پیدا کردم و دوستان گفتند که اگر بشود شاید پروژه دیگر را هم نگه دارند که من در این فیلم بازی کنم.

راد در پایان گفت: امروز کاری را در «چ» شاهد بودیم که این سطح از کار در دنیا هر بخشش توسط یک کمپانی بزرگ جلو برده می‌شود. در کمپانی‌های بزرگ خارجی این فیلم را کار می کنند. تدوین، موزیک، رنگ، جلوه‌های ویژه و … همه تقسیم شده بین کمپانی‌های بزرگ است.  اما اینجا همه این کارها را یک فرد انجام داد. این جای تقدیر ویژه دارد. من می‌خواستم کنار دوربین جعفریان عکس یادگاری داشته باشم. این هنرمند بزرگ است که در چنین ترازی کار می‌کند. چون این بزرگان برای ما افتخار کسب کردند. تشکری نمی توانم از حاتمی کیا بکنم و می‌خواهم برای او بایستم و از شما هم می‌خواهم که شما هم  برای ایشان بایستید و همگی برای او دست بزنیم.

قائم مقامی مدیر تولید فیلم هم در سخنان کوتاهی گفت:  خیلی خوشحالم که مدیر تولید این فیلم بودم. این فیلم از پرژوه های سنگین سینمای بود. و عباس گلوندی و همه بچه های تدارکات و تولید و دکور واقعا سنگ تمام گذاشتند و یک شهر بزرگ را با همه جزئیات در یک مدت کوتاه ساختند.

حمیدیان:به بچه های اصغر وصالی فکر می کنم/ به دستمال سرخ ها

بابک حمیدیان، بازیگر نقش شهید وصالی  نیز که به شدت هیجان زده شده بود در سخنان کوتاهی گفت: کاش در دنیای بهتری زندگی می کردیم که اگر قرار بود آدم ها احساساتی بشوند، کسی فکر نکند که دارند ریا می کنند. من برای اولین بار بود که فیلم را دیدم و حالا دارم به بچه های اصغر وصالی فکر می کنم به بچه های دستمال سرخ. امیدوارم فرصت بیشتری به وجود بیاید که بیشتر حرف بزنیم. من اولین باری بود که فیلم را دیدم و نمی دانم باید به کی خسته نباشید و اصلا چه حرفی بزنم.
سخنان حمیدیان با بغض او ناتمام ماند.

خلعتبری آهنگساز فیلم سخنران بعدی بود او گفت: این دومین همکاری من با حاتمی کیاست. کار با حاتمی کیا بسیار سخت و شیرین است. من دوستانی در این پروژه مثل زورای پیدا کردم. و خیلی خوشحالم که یک پروژه سینمایی سبب شود که آدم ها ارتباط روانی و احساسی خوبی با هم پیدا کنند.نکته دیگری هم باید بگویم که خیلی ها هستند که در فیلم های اولی کار می کنند و خیلی با انرژی و جوان. اما فیلم های آنها در زمینه مسائل فنی داوری نمی شود. خواهشمندم یک ارزش گذاری جشنواره ای در مورد آنها هم صورت گیرد. علاوه بر اینکه مثل آقای جعفریان من هم معتقدم باید یکسری نشست های تخصصی برگزار شود و به جای این نشست های مطبوعاتی تخصصی تر بحث شود.

مریلا زارعی بازیگر این فیلم نیز در ادامه گفت: من احساسم چیزی شبیه به احساس حمیدیان است. توفیق این را داشتم که برای بار سوم مقابل دوربین آقای حاتمی کیا بایستیم و الان هم افتخار می کنم که در این پروژه حضور داشتم.

زواری مدیر فنی فیلم ضمن تشکر از حاتمی کیا به خاطر اعتماد به جوان ها برای این کار بزرگ فنی گفت: این کار جرات بزرگی می طلبید و فکر نمی کنم کسی جز حاتمی کیا می توانست آن را انجام دهد. جای علیرضا علویان صداگذار و بهمن اردلان صدابردار فیلم و دیگر عوامل فنی فیلم هم خالی است.

سلطانی، بازیگر دیگر فیلم هم گفت: من هم برای اولین بار بود که فیلم را می دیدم و بسیار خوشحالم که در این فیلم عظیم تاثیرگذار و مفید حضور داشتم. فیلم چ فیلم مفیدی است از این نظر که افراطیون را دعوت می کند به صلح طلبی . من خوشحالم که در این اندیشه نقش کوچکی را داشتیم.

اعتراض حاتمی کیا به سوال بازگشت به سینمای دفاع مقدس:من را در قالب های سخت خودتان جا ندهید

اما بخش پرسش و پاسخ ها، بحث جذاب همه کنفرانس های مطبوعاتی با سوالی آغاز شد که واکنش تند حاتمی کیا را برانگیخت.خبرنگاری از حاتمی کیا پرسید که این فیلم بازگشت همیشگی شما به دفاع مقدس است؟

و حاتمی کیا این گونه پاسخ داد:من فیلمسازم و هر چیزی که می سازم همینی است که می بینید ، این قدر من را در قالب های سخت خودتان جا ندهید. من مثل گردش قمرها به دور سیاره ها هستم. گاهی نزدیک می شوم گاهی دور می شوم. اما همینی هستم که می بینید. بدم هم می آید از اینکه برخی فرزندانم را نادیده می گیرند و برخی از فیلم هایم را متعلق به من ندانند.من فیملسازی هستم که در زمان حال نفس می کشم، فرزند زمان خودم هستم و اساسا معنای این جمله بازگشت را نمی فهمم. همه اش می گویند حاتمی کیا بازگشته است. لطف می کنند دوستان اما نمی دانند که زخمه ای به ما وارد می کنند.

ادامه سوال اول پرسش از حاتمی کیا در مورد بافت دراماتیک فیلم بود. اینکه این دراماتیزه ساختن داستان خللی به روایت تاریخی هم آورده است که حاتمی کیا این گونه پاسخ داد: فیلمنامه اساسا همه اش درام و فن است و کار کردن در این حوزه یعنی کار کردن با درام. شرایط سینما به گونه ای است اگر کسی دیگر بخواهد همین رابسازد از زاویه دیگری می بیند. من زبان خودم را داشتم و با عینک خودم این فیلم را ساختم.

حاتمی کیا: نام خمینی در سرتاسر فیلم است، اما در پایان فیلم جلوه می کند

سوال بعدی در مورد پایان بندی فیلم بود. حاتمی کیا ابتدا در مورد بخشی از پایان فیلم که مروبط به پیام امام و آزادسازی پاوه بود توضیح داد: اساسا مبنای این فیلم بر اساس پایانش برای من آغاز می شود. به لحظا دراماتیکی من عمد داشتم که بگویم همه قهرمانان فیلم تا لحظه آخر بار دراماتیک فیلم را جلو بردند. اما از لحاظ تاریخی حتما باید بگویم که این پیام امام اتفاق به شدت مهمی است، اما نام خمینی فقط در پایان فیلم نیست، نام خمینی در کل فیلم می آید اما اینجا جلوه می کند.

حاتمی کیا: چمران روزی چمران شد که از خانواده انقطاع کرد

خبرنگار توضیح داد که منظورش همان سکانس وداع چمران با خانواده هایش است که حاتمی کیا این گونه توضیح داد: این فیلم فضای مردانه ای دارد اما بحث مقاومت در پاوه فقط مردانه نیست و من تمایلی به دامن زدن به این فضای مردانه نداشتم. علاوه بر این، من فکر می کنم  چمران روزی چمران شد که این انقطاع را صورت داد و عین ابراهیم به این قربانگاه رفت. متاسفانه هیچ وقت در ایران به خانواده چمران اشاره نمی شود. چمران چهارتا بچه داشت و یک همسر آمریکایی و به نظرم مقام چمران از همین جا آغاز شد که با خانواده اش معامله کرد.

سوال بعدی در مورد احتمال خواندن تیتراژ فیلم چ توسط محسن چاوشی بود که حاتمی کیا ماجرا را توضیح داد: بحث خواندن تیتراژ نبود، بله آقای چاوشی فیلم را دیدند و نظر لطفی داشتند و قرار شد یک اثر مستقل برای این فیلم بخوانند.

سوال بعدی در مورد اصرار فیلم به نمایش خانواده چمران در فیلم بود که چمران پاسخ داد: این یک نقطه خالی در زندگی چمران است و اتفاقا نقطه عطف زندگی او. من عمد داشتم که حتما این را در فیلم بگنجانم.

جعفریان، فیلمبردار فیلم درباره تکنیک‌های فیلمبرداری «چ» گفت که این فیلم با سیستم آنالوگ و به وسیله دوربین 35 میلیمتری تهیه شد. گاهی هم از دوربین‌های دیگر بهره بردیم و برای صحنه‌هایی که جلوه تصویر خاص نیاز داشتیم از چند دوربین به صورت همزمان بهره بردیم. از دوربین‌های دیجیتال هم در موارد محدودی استفاده شد.

حاتمی‌کیا بعد از این سخنان جعفریان گفت: عمر سینمایی من به دوره‌ای می‌خورد که شاهد ورود صدا به تصویر بودم. تصور می‌کنم فیلم «چ » هم آخرین نسل نگاتیو کار کردن در سینما باشد. فکر می‌کنم این دوربین‌ها را باید به صورت دکور از این پس استفاده کنیم. به یاد دارم فیلم‌های اول خودم هم به صورت دوبله آماده شده بود.

حاتمی کیا: چمران «چ» در حد بضاعت من است

حاتمی کیا درباره شخصیت پردازی چمران که فردی آرمانی بود و عملگرا نبود، زبان به پاسخ گشود و گفت: من این نظر را قبول ندارم. از زاویه خودم چمران را روایت کردم. من چمران را به اندازه بضاعت خودم در این سطح معرفی کردم. اینجا زمان آن را نداریم که تخصصی درباره این موضوع حرف بزنیم هرچند که حرف بسیار زیاد دارم درباره آن. دوستان می‌توانند از این پس قلم به دست بگیرند و بنویسند نظرات خود را و از این به بعد ما هم پاسخ می‌گوییم به نظرات.

گبرلو، مجری کارشناس این نشست گفت: چمرانی که من میشناختم، شاید خیلی آرمانگراتر بود، عملگرا هم بود. البته حاتمی کیا گفت در حد بضاعت خود این فیلم را ساخته است.

جلوه های بصری نقش کلیدی‌تری در نمایش «چ» داشت و نسبت به جلوه‌های میدانی برجسته‌تر بود، این نظر یک خبرنگار بود که تیم ویژوال افکت فیلم چمران به صحنه و پروسه سقوط هلی‌کوپتر در فیلم اشاره کردند و گفتند تمام بخش‌های این فیلم بسیار پیچیده بود که با ساده کردن نماها توانستیم این کار را خلق کنیم. .ورود گروه مشاوران ویژه در بحث ویژوال افکت باید از مرحله پیش تولید صورت گیرد و عوامل این تیم باید از همین مراحل وارد ساخت فیلم شوند؛ این نظر تیم حرفه‌ای حاتمی کیا در بخش ویژوال افکت بود. ترکیب عوامل صداگذاری، طراحی‌ها و … مباحث دیگری بودند که از جانب این تیم بیان شد.

حاتمی‌کیا پس از این سخنان گفت: در فیلم «چ» سکانس سقوط نقطه عطفی است که در نوشته های دکتر چمران هم آمده بود. ایشان با جزئیات آن را توضیح می‌دهد. از همان ابتدا به دوستان و تیم گفتم که همه فیلم یک سمت و در آوردن این سکانس در سمت دیگر. قرار داشتیم این سکانس، سکانس تاریخ سینمای ایران شود. از بدو پیش تولید با تمام گروه هایی که باید در این ماجرا نقش داشته باشند، جلساتی برگزار کردیم. جلساتی که انرژی‌ای نزدیک به 25 روز از ما گرفت. فقط در بحث طراحی صحنه و … کارهای بعدی برای ویژوال افکت زمان خیلی بیشتری برد.

حاتمی کیا: اصرار داشتیم همه ابتکارات فنی «چ» را ایرانی ها انجام بدهند

کارگردان فیلم «چ» ادامه داد که اصرار داشتم این اقدامات به دست بچه‌های ما در ایران صورت بگیرد. می توانستم از همان ابتدا دعوت کنم از یک فرد اسکار گرفته تا این کار را بکند. اما جنس آن‌ها با نگاه و آرمان‌های ما همخوانی ندارد. ترجیح دادم این کار را با زحمت بیشتر و انرژی بیشتر توسط بچه‌های همین کشور انجام دهم. از روز اول ما را از طرف فارابی ترساندند که شاید بودجه آن‌ها این طرف و آن طرف شود و من درباره این مسائل سخن نگویم. روز 29 اسفند مونتاژ من تمام شد و بلد نیستم فیلمی را به دست بگیرم که برآورد زمانی اشتباهی از آن ارائه داده باشم.

حاتمی کیا خاطرنشان کرد: از روز اول می‌دانستم این پروژه  5 ماه و نیم وقت می برد و بدون تجربه درباره ویژوال افکت این حرف را هم زده بودم. با سیستم های ایران هم که کلی برای تجهیز آن زحمت کشیدند، باز این سینماها استاندارد این صدای دالبی دیجیتال را ندارد. تصویر من اسکوپ است و عشق من وسترن است اما در قاب محدود پرده این سینماها دیده نمی شود. اینکه این کار تا قریب یک ماه قبل و قریب دو سال وقت برد به این دلیل است که زحمات زیادی داشت.

بلوندی درباره طراحی سکانس ورود مردم کرد به شهر پاوه گفت: این سکانس شامل حدود 350 نفر آدم با تجهیزات بودند اما گسترش آن کار دوستان ویژوال افکت بود که درباره آن کار کردند.

سلطانی ادامه داد: درباره لهجه کردی هم آقایی به نام آقای مبین ما را یاری کرد و بیشترین تمرکز ما روی درست ادا کردن لهجه قرار گرفته بود. دکتر عنایتی برای من یک آدم آزادی خواه است که دچار اشتباه شده. هرچند می‌خواهد از حق و حقوق بخشی از ملت خود دفاع کند اما در این قضاوت و گونه مطالبه خود اشتباه می‌کند. او ملت خود را ملتی دیده که حقش از کشور فقط نگهبانی از مرزها بوده و احساس می‌کند تنها راه گرفتن این حق مبارزه مسلحانه است. بر اساس مطالعاتی که داشتم در انتهای این درگیری‌ها تا آنجا که میدانم او کشته می شود و وقتی سربازی به جناره او لگد می زند دکتر چمران به اقدام او اعتراض می‌کند. این یکی از ویژگی های دکتر چمران است که دشمن خود را هم قابل اعتماد تشخیص داده بود.

حاتمی کیا به تقدیر از بازیگران خود پرداخت و گفت:  بچه‌های بازیگری با این فیلم زندگی کردند، اصغر وصالی را فردی بازی کرد که هیچ کدام از این شخصیت‌ها را در دوران زندگی خود ندیده بود. نقطه مدیریتی و عاطفی من بازیگرانم هستند. با آدم های ظریفی طرف هستم که باید با آن ها مدارا کنم. اصغر وصالی‌ها را زیاد دیدم. دستمال قرمزها را درک می‌کنم. این نقش‌ها را این بچه‌ها خوب درآوردند. خوشحال بودم از نقش آقای سلطانی و دوست داشتم قدرتمند این نقش ادا شود. به دنبال اسطوره زدایی هم بودم. می‌خواستم دکتر عنایتی اگر می‌شود آنقدر قوی بیان شود که حتی اگر می‌شود چمران در برابر او به زحمت بیفتد. تا حدی که این نقش  چمران روی زمین بیاید و باور پذیر شود.

حاتمی کیا ادامه داد: هانا نماینده مردم مظلوم کرد بود که باید در این فیلم مطرح می شد. این نقش بسیار سخت خیلی خوب از دست خانم زارعی برآمد.

منابع شما برای نبرد پاوه چه بود،سوالی بود که یک خبرنگار در برگه خود نوشته و توسط گبرلو خوانده می‌شد. لباس پلنگی چمران بخش دیگری از سوال این خبرنگار بود که گفته بود مستند او فیلم ها و تصاویری است که از چمران در پاوه باقی مانده و حاتمی کیا در پاسخ به این خبرنگار گفت: منابع تحقیق ما مفصل بود. یکی گفته های خود ایشان بود.درباره این غائله پاوه که شما را رجوع می‌دهم به کتاب خود ایشان. مبنای نگاه بنده از زاویه دید ایشان بود. تحقیقات میدانی هم از دوستان ایشان داشتیم.

حاتمی کیا :چمران «چ» صراحتا چمران بنده است

حاتمی‌کیا در پاسخ به بخش دوم سوال این خبرنگار گفت: واقعیت آن است که پوسته بسیار سختی برای این افراد ایجاد شده. برای شخصیت های ملی این کشور فضایی ‌ایجاد شده که به راحتی نمی‌شود به آن نفوذ کرد. علاقه داشتم به این عرصه ورود کنم تا بتوانم بخش‌های دیگری از زندگی آن‌ها را به تصویر بکشم و تصاویر خانوادگی هم مربوط به همین بخش می‌شد.‌ درباره لباس پلنگی و آن تصاویر هم بگویم که واقعه دوتاست. یکی قبل از پیام امام و یکی بعد از آن.  لباس آقای چمران وقتی ایشان وارد پاوه شدند کت و شلوار بود. اما در مقطع دوم ایشان مجبور شد که اسلحه به دست بگیرد و پوزیشن نظامی داشته باشد. این تصویری که شما می‌گویید برای آن زمان است چرا که اساساً در مقطع اول عکاسی نبود که از ایشان عکاسی کند.

حاتمی کیا در ادامه گفت:چمران «چ» صراحتا چمران بنده است. خدا رحمت کند علی حاتمی را وقتی کمال الملک را ساخت خیلی ها به او اعتراض کردند که این صحنه با واقعیت نمی خواند و فلان صحنه اصلا ربطی به تاریخ ندارد و این حرف ها اما واقعیت این است که هر کسی هر واقعه تاریخی را از منظر خودش می بیند. این به نظرم ابتدایی ترین تفکر نسبت به یک بحث تاریخی است که بگردیم دنبال این که این فیلم واقعا رخ داده یا نه و با همان جزئیات؟ در مختارنامه میرباقری خیلی راحت می  دیدیم که تاریخ چه قدر پیچیده است و ما کجای اسناد مکتوب تاریخ این پیچیدگی را می بینیم؟ این فیلم چمرانی است که من خلق کردم و هر کس دیگری این فیلم را می ساخت چیزی دیگری می شد. چمران روزی برای من چمران شد که  دیدم او مرد صلح است اما نه به هر قمیت. این تحلیلی است که با وضعیت موجود  با گوشت و پوستمان آن را احساس می کنیم. بعد از قتل عامی که آن سالها در آن فضا صورت گرفته بود، اتفاقات تلخی که در بیمارستان رخ داده بود و افکار عمومی به شدت جریحه دار شده بود، چیزهایی که من زیاد نخواستم در فیلم واردش شوم، درست بعد از این اتفاقات  چمران فکر می کند باید این روح را آرام کند.

حاتمی کیا: چمران عضو نهضت آزادی است، اما فراتر از نهضت آزادی است

اما سوال بعدی از ابراهیم حاتمی کیا؛ به بحثی در مورد تفاوت امام و چمران با اشاره به شخصیت مهندس بازرگان در اوایل انقلاب بود.حاتمی کیا در پاسخ به این سوال حرف های جالبی زد: “قبل از این هم این حرف را زده ام، عکس مشهوری از امام خمینی وجود دارد که امام را در حال خروج از هواپیما نشان داده می دهد، این عکس در همه این سالها آنقدر تنگ و تنگ تر شد تا فقط امام و خلبان باقی ماندند. دوست دارم دقت کنید که ما در این فضا مشغول فیلم ساختن و حرف زدن در مورد چمران هستیم. این محدود کردن بی اندازه باعث سختی کار ما شده است. حرفهای زیادی در مورد چمران است و من هم که نمی توانم حریفی شوم برای همه آنهایی که رسانه دارند و قدرت دارند و همه حرفها را می زنند.من نمی توانم انکار کنم که چمران عضو نهضت آزادی بود اما بزرگتر و فراتر از ذهنیت حزبی نهضت آزادی بود در عین اینکه آنها را محترم میشمرد.یکی از دلایل من برای انتخاب این که این فقط 48 ساعت از زندگی او را نشان دهم همین بود. اینکه در این مقطع بتوانم منش چمران را بگویم.

حاتمی کیا ادامه داد: اما من این تفکر انقلابی که نماینده اش اصغر وصالی است را هم من کاملا می فهمم، با همه وجود آمده است که بجنگد و شهید شود اما برای کهنه چریکی مثل چمران که از این مراحل گذشته است دیگر برایش این حرف ها باقی نمانده است. وضعیت متناقضی را می بیند.

حاتمی کیا گفت: جنگیدن برای صلح حرف احمقانه ای است اما چه کنیم که در دنیای امروز ما باید این حرف را بزنیم.و من چمران را از این زاویه مردی چند وجهی دیدم..چمران باب عرفان دارد. باب جهاد دارد. باب علم دارد، اما متاسفانه  باب عرفانش باز است و بی اندازه ازش حرف زده شده است و بقیه باب هایش پنهان باقی مانده است.عبور از این فضا خیلی سخت است. باید بدانیم که الان داریم از معبر فوق العاده سختی عبور می کنیم و اینقدر پوسته این شخصیت پرقدرت است که من باید خیلی دست و پا  زدم تا گوشه ای از این موضوع را گفتم.

مفهوم فیلم های فاخر قلب شده است/منتقد فیلم فاخرم، اما نباید منجر به زیرسوال بردن کل ماجرا شود

گبرلو، مجری برنامه در ادامه برنامه سوال خودش را از حاتمی کیا در مورد مساله فیلم های فاخر پرسید. حاتمی کیا جواب داد: واقعیت این است که مفهوم فیلم های فاخر قلب واقعیت شده است و من هم الان دوست ندارم جزء سلسه این جریان قرار بگیرم. اما باید دقت کنید که این هفدهمین فیلم من بود که باید بودجه ملی برایش خرج می شد. من خودم هم منتقد این جریان هستم اما این نباید منجر به زیرسوال بردن کل ماجرا شود.ما فیلم های استراتژیکی داریم که حتما باید برایشان خارج شود و بیش از اینها هم باید خرج شود اما نباید تبدیل به یک ناندانی شود و همه فکر کنند که دست باز است برای خرج بی حساب و کتاب.

حاتمی کیا ادامه داد:من اعلام می کنم که این فیلم 6 میلیارد تومان خرجش شده است. از اول هم پیش بینی ما این بود.

پول فیلم من را سفارت هلند و جشنواره برلین نمی دهد. این کار را باید نظام جمهوری اسلامی انجام دهد

اما این بخش از حرف های حاتمی کیا کنایه آشکاری به بحث های داغ شده این روزها بود:  فیلم فاخر باید ساخته شود اما باید به اهلش سپرده شود. حمله کردن به فیلم فاخر یک نوع کینه و نادانی است انگار مثلا کار زشتی است که فیلم میلیاردی ساخته شود. واقعیتش را بخواهید، پول فیلم من را سفارت هلند و جشنواره برلین نمی دهد. این کار را باید نظام جمهوری اسلامی انجام دهد  وریال به ریالش را خرج کند.

نمی توانم از امام فراتر روم/ امیدوارم ارتش محبت آمیزتر برخورد کند

در ادامه سوالی در مورد کمرنگ نشان دادن نقش ارتش در فیلم «چ» پرسیده شد که حاتمی کیا این گونه پاسخ داد: یکی از مسائل بسیار مهم فیلم نقش ارتش است.  من در مورد ارتش خیلی دقت کردم و همه مشکلات ارتش در آن موقعیت خاص را سعی کردم بگویم. واقعیت این است که در آن دوره رفتار کج دار و مریزی در ارتش بود و نه از ترس.ما باید حتما دقت کنیم که ما دو ارتش متفاوت داشتیم. یک ارتش قبل ازانقلاب که  در خدمت  پهلوی بوده و ارتش بعد از انقلاب که در خدمت انقلاب بود. اینها دو کاراکتر متفاوتد. و ما هم سعی کردیم در فیلم همین را نشان دهیم. وجود خلبان هایی که از جانشان گذشتند و آمدند و همین طور یک نفر ارتشی به نام ذوالفقاری که در سپاه پاوه بود.من تلاشم این بود که چهره سعید راد را آدمی نشان دهم که در عین مظلومیت داردبا قدرت حرف بزند. او فرمانده نیروی هوایی ارتش است و حالا مبجور است خودش با یک هلی کوپتر در دل خطر برود.خلبان آن هواپیما که سقوط کرد هم شهید نوژه بود، یک خلبان ارتشی که بعدها اسم پادگانی در همان منطقه شد که بعدها در آن کودتا رخ داد. امیدوارم ارتش این نگاه محبت آمیز من را ببیند. من هم فراتر از امام که نمی توانم جلوتر بروم. البته که من دوست داشتم دوستان ارتش بیشتر همدلی کنند به آنها هم حق می دهم تا حدی، اما این اتفاق نیفتد و ما هلی کوپترهای ارتش را هم از سپاه گرفتیم.

حاتمی کیا ادامه داد: فرزند شهید کشوری هم چند روز پیش گفتند که شهید کشوری هم  آنجا بوده  است و در فیلم اثری از او نیست. بله بوده است، اما در همان هلی کوپتری که انتهای فیلم می آمد و به داستان ما ربطی نداشته است. علاوه بر اینکه بقیه ای هم بودند که بعدها اسم و رسم دار شدند.

خبرنگار دیگری در مورد صدای انتهایی فیلم که پیام امام را قرائت می کرد سوالی پرسید که حاتمی کیا گفت: من خیلی دنبال صدای اصلی در آرشیو گشتم اما نبود و آن آدم را هم پیدا نکردم. اما اتفاقا لحن آن موقع همین بود.

من وابسته به هیچ کس نیستم/به هیچ دولتی ربط ندارم/هنوز غصه ام است که در مورد جنگ کم کار شده است

سوال بعدی سوال بی مقدمه و غافلگیرکننده ای بود: آقای حاتمی کیا چه شد که دیگر فیلم جنگی نساختید و حاتمی کیا پاسخ داد: نساختم به هزار و یک دلیل. همین شرایط و چیزهایی که در جامعه بود و همه مان می دانیم. من وابسته به هیچ کس نیستم. به هیچ دولتی ربط ندارم. خودم را آزادتر از این حرفها می دانم و قبلا هم گفتم جنگ برای من محدود به منطقه جنگی نیست و به یک تعریف، فیلم «دعوت» هم جنگ در یک نقطه است. خودم را در یک گیومه خاص جا نمی دهم. البته غصه ام هست که در مورد جنگ کم کار شده  و هنوز ما ناشی ترین آدم ها را در حوزه جنگ می گذاریم.غصه ام هست که فرزندان شهدا من را عموابراهیم صدا می کنند و من جوابی برای کم کاری در این عرصه برای آنها ندارم.اما باید قبول کنیم که اگرچه بعضا احساساتم به من سفارش کار می دهد اما عقلم هم باید گاهی فرمان دهد.  دوست دارم گاهی هواپیمایی باشم که روی این سرمین بچرخم و هر جا عقلم گفت و نیاز دیدم فرو بیایم و خودم را محدود نکنم. جنگ گنج رفتارهای انسانی بود و امیدوارم اجل به من این فرصت را بدهد که بیشتر از این ها برای جنگ کار کنم.

حاتمی کیا در این بخش از برنامه به صورت ویژه از پژمان لشگری پور تقدیر کرد.

ابراهیم حاتمی کیا در ادامه در پاسخ به سوالی از علاقه خاص خود به سکانس قبرستان سخن گفت و گفت: این سکانس بسیار کوبنده و قشنگی است و هر بار آن را می بینم خودم یادم می رود که آن را ساختم.5 شب فیلمبرداری این سکانس طول کشید  و من علقه خاصی  نسبت به این سکانس دارم.

«چ» یک کار جمعی بود و امیدوارم در قاب چشمان ما بنشیند. این آخرین جمله حاتمی کیا در اولین نشست مطبوعاتی در مورد فیلم «چ» بود.

شاید این مطالب را هم دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

39 − = 32